Czy można oddać książki do biblioteki? Jak przekazać własne książki i które egzemplarze biblioteki przyjmują?

Tak, można oddać książki do biblioteki w formie darowizny. Wiele bibliotek publicznych, szkolnych i akademickich przyjmuje od czytelników używane publikacje, które mogą uzupełnić ich księgozbiór. Nie oznacza to jednak, że każda placówka ma obowiązek przyjąć wszystkie przyniesione egzemplarze.

Biblioteki najczęściej są zainteresowane książkami w dobrym stanie, poszukiwanymi przez czytelników i zgodnymi z profilem swoich zbiorów. Mogą odmówić przyjęcia pozycji zniszczonych, nieaktualnych lub takich, których mają już wystarczającą liczbę.

Dlatego zanim zawieziesz książki do biblioteki, najlepiej skontaktować się z jej pracownikiem i zapytać o aktualne zasady przyjmowania darów. Szczególnie ważne jest to przy przekazywaniu większej liczby publikacji, np. podczas porządkowania domowego księgozbioru, przeprowadzki lub opróżniania mieszkania po bliskiej osobie.

Co istotne, książki przyjęte przez bibliotekę nie zawsze trafiają bezpośrednio na półki wypożyczalni. Mogą zostać przekazane do innej filii, wykorzystane podczas wydarzeń czytelniczych, udostępnione w bookcrossingu lub sprzedane na kiermaszu, zgodnie z regulaminem danej instytucji.

Warto również rozróżnić dwie sytuacje:

• Oddanie własnych książek oznacza przekazanie bibliotece egzemplarzy, które do Ciebie należą. Jest to darowizna.
• Oddanie wypożyczonych książek oznacza ich zwrot do biblioteki, z której zostały wypożyczone. Obowiązują wtedy zasady wypożyczeń, terminy i ewentualne opłaty za przetrzymanie.

W tym poradniku skupiamy się przede wszystkim na przekazywaniu prywatnych książek bibliotece. Wyjaśniamy również, co zrobić ze starszym księgozbiorem, podręcznikami, książkami dla dzieci i egzemplarzami, których nikt nie chce przyjąć.

Czy biblioteki przyjmują używane książki od osób prywatnych?

Tak. Przyjmowanie darów jest jedną z form pozyskiwania materiałów bibliotecznych.

Biblioteki rozwijają swoje zbiory przede wszystkim zgodnie z potrzebami użytkowników, a książki przekazywane przez osoby prywatne mogą być wartościowym uzupełnieniem zakupów.

Przykładowo Miejska Biblioteka Publiczna im. Tadeusza Różewicza we Wrocławiu prowadzi oficjalną stronę dotyczącą darów od czytelników. Placówka przyjmuje określone książki, audiobooki i gry planszowe po wcześniejszym uzgodnieniu ich przekazania.

Podobnie Książnica Pruszkowska deklaruje przyjmowanie książek dla dzieci, młodzieży i dorosłych, komiksów, mang, audiobooków oraz wybranych innych materiałów.

Z kolei Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu przyjmuje dary książkowe i czasopisma, ale wymaga wcześniejszego kontaktu oraz przygotowania informacji o oferowanych publikacjach.

To pokazuje, że przekazanie prywatnego księgozbioru jest możliwe, choć warunki różnią się między placówkami.

Oficjalne informacje:

• Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu – Dary od czytelników
• Książnica Pruszkowska – Przyjmowanie darów
• Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu – Dary

Czy biblioteka musi przyjąć książki?

Nie.

Możliwość przekazania książek w darze nie oznacza, że biblioteka ma prawny obowiązek przyjąć dowolną liczbę egzemplarzy.

W praktyce instytucje zastrzegają sobie prawo do odmowy, a także do selekcji przekazanych zbiorów.

Decyzja może zależeć od wielu czynników: dostępnego miejsca, zainteresowania czytelników, zgodności tematyki z profilem placówki czy stanu zachowania publikacji.

Przykładowo biblioteka posiadająca kilkanaście egzemplarzy popularnej niegdyś powieści może nie potrzebować kolejnego. Inna placówka może natomiast poszukiwać tego samego tytułu, jeśli brakuje go w lokalnym księgozbiorze.

Odmowa przyjęcia nie musi więc oznaczać, że książka jest bezwartościowa.

Często świadczy jedynie o tym, że konkretna biblioteka nie ma możliwości lub potrzeby włączenia jej do swoich zbiorów.

Jakie książki można oddać do biblioteki?

Nie istnieje jeden ogólnopolski wykaz książek, które każda biblioteka musi przyjmować.

Poszczególne placówki prowadzą własną politykę gromadzenia zbiorów.

Można jednak wskazać kategorie publikacji, które warto w pierwszej kolejności zaproponować bibliotece.

Rodzaj książek	Możliwość przyjęcia	Co sprawdzić?
Współczesne powieści	Często warto je zaproponować	Stan egzemplarza i zapotrzebowanie
Kryminały i literatura obyczajowa	Mogą być poszukiwane przez czytelników	Czy biblioteka ma już wiele kopii
Książki dla dzieci	Mogą być przydatne	Stan, kompletność i dopasowanie do wieku
Literatura młodzieżowa	Często odpowiada profilowi bibliotek publicznych	Aktualność i zainteresowanie
Lektury szkolne	Mogą być przydatne w wybranych bibliotekach	Aktualny program nauczania i liczba egzemplarzy
Komiksy i mangi	Przyjmowane przez niektóre placówki	Profil zbiorów
Książki popularnonaukowe	Zależnie od tematu i aktualności	Czy informacje nie są przestarzałe
Literatura naukowa	Głównie w bibliotekach o odpowiednim profilu	Wartość merytoryczna i potrzeby zbiorów
Książki regionalne	Mogą mieć szczególną wartość lokalną	Związek z historią i kulturą regionu
Starsze publikacje historyczne	Wymagają indywidualnej oceny	Rzadkość, kompletność i wartość dokumentacyjna

Nie należy traktować tej tabeli jak gwarancji przyjęcia książki.

Pokazuje ona raczej, do jakiej biblioteki warto skierować propozycję.

Powieści, kryminały i literatura popularna

Współczesna literatura piękna może być interesująca dla bibliotek publicznych, szczególnie jeśli są to tytuły chętnie wypożyczane.

Znaczenie ma jednak nie tylko popularność autora.

Biblioteka może odmówić przyjęcia książki, którą posiada już w wystarczającej liczbie egzemplarzy.

W praktyce lepiej zaproponować kilka zadbanych książek niż przynosić dużą ilość przypadkowo wybranych publikacji bez wcześniejszego uzgodnienia.

Książki dla dzieci i młodzieży

Książki dziecięce mogą być przydatne bibliotekom publicznym posiadającym odpowiednie działy, a także bibliotekom szkolnym.

Najważniejszy jest dobry stan techniczny.

Egzemplarze powinny być kompletne, czyste i nadawać się do wielokrotnego czytania.

Książki z oderwanymi stronami, zniszczonymi ilustracjami, pleśnią czy znacznymi zabrudzeniami zwykle nie będą odpowiednim darem.

Warto też sprawdzić, czy konkretna placówka przyjmuje książki dla danej grupy wiekowej.

Komiksy, mangi i literatura obcojęzyczna

Niektóre biblioteki rozwijają również kolekcje komiksów, mang oraz literatury w językach obcych.

Przykładem jest Książnica Pruszkowska, która w swoim wykazie przyjmowanych darów wymienia takie materiały.

Nie jest to jednak standard obowiązujący we wszystkich bibliotekach.

Jeśli posiadasz większy zbiór mang, komiksów lub powieści obcojęzycznych, najpierw sprawdź, która placówka prowadzi odpowiedni dział.

Książki regionalne i lokalne

Szczególnie interesujące mogą być publikacje dotyczące historii miasta, regionu, lokalnych zabytków, dawnych mieszkańców i wydarzeń.

Dotyczy to również wspomnień, monografii miejscowości, dawnych przewodników czy dokumentów życia społecznego.

Takie materiały mogą zainteresować bibliotekę posiadającą dział regionalny.

Ich znaczenie nie musi zależeć wyłącznie od daty wydania.

Starsza publikacja lokalna może mieć wartość dokumentacyjną, mimo że nie spełnia ogólnego kryterium aktualności stosowanego wobec literatury popularnej.

Audiobooki, płyty i gry planszowe

Darem nie muszą być wyłącznie książki papierowe.

Niektóre biblioteki przyjmują także audiobooki, gry planszowe, filmy, płyty i inne materiały.

Warunkiem zwykle jest kompletność, dobry stan i zgodność z profilem zbiorów.

Przykładowo Główna Biblioteka Komunikacyjna dopuszcza przekazywanie nie tylko książek, ale także audiobooków, filmów, muzyki, map i innych publikacji.

Z kolei Książnica Pruszkowska wymienia również puzzle i gry planszowe.

Nie oznacza to jednak, że każda biblioteka przyjmie dowolną płytę czy grę.

Jakich książek biblioteki zwykle nie przyjmują?

Najczęstszymi powodami odmowy są zły stan techniczny, nieaktualność treści, brak zgodności z profilem placówki oraz duża liczba posiadanych już egzemplarzy.

Warto przyjrzeć się kilku sytuacjom.

Książki zniszczone, zawilgocone i zagrzybione

Egzemplarze z pleśnią, trwałym zawilgoceniem, brakującymi stronami lub poważnie uszkodzoną oprawą są zazwyczaj odrzucane.

Takie publikacje mogą być nieprzydatne do dalszego wypożyczania, a zawilgocone lub zagrzybione materiały stwarzają dodatkowe problemy związane z ochroną zbiorów.

Nie należy dostarczać ich bez wcześniejszego ustalenia, licząc na to, że biblioteka samodzielnie zajmie się ich naprawą.

W regulaminie Głównej Biblioteki Komunikacyjnej wyraźnie wykluczono przyjmowanie publikacji zniszczonych, zagrzybionych i uszkodzonych.

Nieaktualne podręczniki

Starsze podręczniki szkolne mogą być trudne do wykorzystania ze względu na zmiany w podstawach programowych i sposobie nauczania.

Podobny problem dotyczy części podręczników akademickich.

Nie oznacza to, że każda starsza książka edukacyjna jest bezużyteczna.

Trzeba jednak ustalić, czy placówka faktycznie jej potrzebuje.

Przykładowo Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu wprost wyklucza przyjmowanie podręczników szkolnych.

Stare encyklopedie i słowniki

Duże, wielotomowe encyklopedie bywają trudne do przekazania bibliotekom.

Powodem może być dezaktualizacja informacji, dostępność nowszych opracowań albo brak miejsca w księgozbiorze.

Niektóre placówki wprost wyłączają takie publikacje z darów.

Nie należy jednak utożsamiać starszej encyklopedii z bezwartościowym przedmiotem.

Wyjątkowe wydania, egzemplarze historyczne i rzadkie komplety mogą wymagać oceny biblioteki naukowej lub antykwariatu.

Przestarzałe poradniki medyczne, prawne i techniczne

W dziedzinach, w których wiedza i przepisy szybko się zmieniają, aktualność publikacji ma szczególne znaczenie.

Poradnik prawny sprzed wielu lat może opisywać nieobowiązujące przepisy.

Podobnie starsza literatura medyczna może zawierać zalecenia niezgodne z aktualnym stanem wiedzy.

Takie pozycje nie zawsze nadają się do udostępniania jako współczesne źródło informacji.

Mogą jednak mieć znaczenie historyczne lub badawcze, jeśli zainteresuje się nimi odpowiednia biblioteka specjalistyczna.

Książki niekompletne

Przykładem może być drugi tom wielotomowego opracowania, do którego nie ma pozostałych części.

Nie każda biblioteka będzie nim zainteresowana.

Zdarza się jednak, że pojedynczy tom uzupełnia posiadany już komplet.

Dlatego przy starszych wydawnictwach wielotomowych najlepiej zapytać, czy placówka szuka konkretnych brakujących części.

Czy biblioteki przyjmują książki starsze niż 10 lub 20 lat?

To zależy od biblioteki. Nie ma jednego ogólnopolskiego limitu wieku książki przekazywanej w darze.

Niektóre placówki stosują konkretne granice dat wydania. Inne koncentrują się przede wszystkim na stanie egzemplarza, aktualności treści i potrzebach czytelników.

Dobrym przykładem jest Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu, której opublikowane zasady obejmują przyjmowanie określonych materiałów wydanych po 2000 roku.

To kryterium konkretnej instytucji, a nie ogólnopolski przepis.

Książnica Pruszkowska informuje natomiast, że szczególnie chętnie przyjmuje publikacje wydane w ostatnich latach i poszukiwane przez czytelników, bez wskazywania na swojej stronie identycznej sztywnej granicy.

Z kolei biblioteki gromadzące zbiory regionalne, naukowe i historyczne mogą być zainteresowane również starszymi wydawnictwami.

Kiedy data wydania ma mniejsze znaczenie?

Przykładem są materiały rzadkie, regionalne lub dokumentujące określony okres historyczny.

Starsza książka o dziejach miejscowości może być trudna do zdobycia, a tym samym przydatna dla biblioteki regionalnej.

Z kolei popularny podręcznik techniczny sprzed kilkudziesięciu lat może być nieodpowiedni do współczesnej nauki.

Wiek książki należy więc rozpatrywać razem z jej treścią, stanem i przeznaczeniem.

Gdzie można oddać książki? Rodzaje bibliotek

Przekazanie książek nie musi ograniczać się do najbliższej wypożyczalni.

W zależności od rodzaju publikacji warto rozważyć kilka rodzajów placówek.

Biblioteka publiczna

To naturalny pierwszy wybór w przypadku współczesnej literatury pięknej, książek popularnonaukowych, publikacji dla dzieci i innych tytułów przeznaczonych dla szerokiego grona czytelników.

Warto sprawdzić stronę internetową miejskiej lub gminnej biblioteki i poszukać informacji dotyczących darów.

Jeśli biblioteka posiada kilka filii, należy ustalić, w której można przekazać książki.

Nie każda filia musi przyjmować je na tych samych zasadach.

Biblioteka szkolna

Warto rozważyć ją w przypadku książek dla dzieci, młodzieży, lektur oraz publikacji pomocnych w nauce.

Najpierw należy jednak skontaktować się z nauczycielem bibliotekarzem.

Szkoła może posiadać już odpowiednią liczbę danego tytułu albo nie potrzebować starszych materiałów edukacyjnych.

Nie należy pozostawiać pudeł z książkami przy wejściu do szkoły bez uzgodnienia ich przekazania.

Biblioteka akademicka

Może być dobrym miejscem dla specjalistycznej literatury naukowej, monografii, opracowań historycznych i określonych czasopism.

Placówki akademickie zwykle zwracają szczególną uwagę na profil naukowy i dydaktyczny publikacji.

Na przykład Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu prosi darczyńców o wcześniejsze przekazanie informacji dotyczących liczby, tematyki i stanu książek, a także o przygotowanie wykazu autorów, tytułów oraz dat wydań.

Nie oznacza to, że każda książka akademicka zostanie przyjęta.

Wiele zależy od aktualnej wartości merytorycznej i kompletności zbiorów.

Biblioteka specjalistyczna lub regionalna

Takie placówki mogą być zainteresowane publikacjami związanymi z określoną dziedziną, historią lokalną albo zbiorami trudnymi do zdobycia.

Przykładem jest Główna Biblioteka Komunikacyjna, której regulamin darów uwzględnia materiały odpowiadające profilowi tej instytucji.

Jeśli masz specjalistyczną kolekcję, poszukaj biblioteki zajmującej się jej tematyką.

Biblioteka Narodowa

Biblioteka Narodowa również pozyskuje część zbiorów w formie darów od osób prywatnych i instytucji.

Nie należy jednak traktować jej jako ogólnodostępnego punktu przekazywania dowolnych książek z domowych półek.

Instytucja informuje o zainteresowaniu publikacjami potrzebnymi do uzupełnienia posiadanych zbiorów oraz materiałami wartościowymi dla dokumentowania dziedzictwa.

Przy starszych, rzadkich albo szczególnie istotnych publikacjach warto zapoznać się z oficjalnymi informacjami o gromadzeniu zbiorów Biblioteki Narodowej.

Jak oddać książki do biblioteki krok po kroku?

Najbezpieczniejsza i najwygodniejsza procedura polega na wcześniejszym przygotowaniu książek, uzgodnieniu darowizny i przekazaniu tylko tych egzemplarzy, które biblioteka zgodziła się przyjąć.

Krok 1. Przejrzyj domowy księgozbiór

Podziel książki na kilka grup: współczesną literaturę, publikacje dla dzieci, podręczniki, książki specjalistyczne, zbiory regionalne oraz egzemplarze zniszczone.

Pozwoli to szybciej ustalić, które publikacje warto zaproponować konkretnej instytucji.

Nie ma sensu przygotowywać obszernego spisu książek, które są zawilgocone lub pozbawione stron i nie nadają się do dalszego czytania.

Krok 2. Oceń stan każdego egzemplarza

Sprawdź, czy książka jest kompletna, czysta, sucha i ma stabilną oprawę.

Zwróć uwagę na ślady zalania, pleśni, nieprzyjemny zapach, luźne kartki i zniszczony grzbiet.

Przygotowując książki, usuń pozostawione między stronami dokumenty, rachunki, prywatne listy i notatki zawierające dane osobowe.

Nie trzeba usuwać każdego śladu wcześniejszego użytkowania, ale powinieneś pamiętać, że książka trafi do innych osób.

Krok 3. Sprawdź regulamin biblioteki

Wejdź na stronę wybranej placówki.

Poszukaj zakładki dotyczącej darów, przekazywania książek, gromadzenia zbiorów albo kontaktu z bibliotekarzem.

Sprawdź przede wszystkim:

• czy biblioteka aktualnie przyjmuje książki;
• jakie kategorie publikacji są potrzebne;
• czy obowiązuje ograniczenie dotyczące daty wydania;
• czy można przynieść większą liczbę egzemplarzy;
• czy konieczna jest wcześniejsza zgoda;
• czy wymagany jest spis książek albo protokół.

Jeżeli zasady nie są opublikowane, najlepiej zadzwonić lub wysłać wiadomość.

Krok 4. Przygotuj podstawową listę książek

Przy niewielkiej liczbie egzemplarzy może wystarczyć krótka informacja o ich tematyce i stanie.

Przy większym zbiorze pomocny będzie spis zawierający autora, tytuł, rok wydania i liczbę egzemplarzy.

Przykładowa lista do przedstawienia bibliotece może wyglądać następująco:

Autor i tytuł	Rok wydania	Stan
Powieść współczesna – tytuł A	2023	Bardzo dobry
Książka popularnonaukowa – tytuł B	2021	Dobry
Album regionalny – tytuł C	1994	Bardzo dobry
Książka dziecięca – tytuł D	2022	Dobry

Tabela jest przykładem sposobu przygotowania informacji, a nie wykazem konkretnych publikacji.

Można również dołączyć zdjęcia grzbietów książek ustawionych na półce.

W przypadku dużych kolekcji specjalistycznych dokładny wykaz może być bardziej pomocny niż fotografie.

Krok 5. Skontaktuj się z biblioteką

W wiadomości należy podać liczbę książek, ich ogólną tematykę, przybliżone lata wydania oraz stan techniczny.

Możesz posłużyć się takim komunikatem:

Dzień dobry, chciałbym nieodpłatnie przekazać Państwa bibliotece około 30 książek, głównie współczesnych powieści i literatury popularnonaukowej. Egzemplarze są kompletne i w dobrym stanie. Czy obecnie przyjmują Państwo takie dary? Mogę przesłać listę tytułów i zdjęcia książek. Będę wdzięczny za informację, jak wygląda procedura przekazania.

Najważniejsze jest uzyskanie odpowiedzi, zanim zorganizujesz transport.

Krok 6. Uzgodnij sposób przekazania

Biblioteka może zaprosić Cię do konkretnej filii albo poprosić o kontakt z działem gromadzenia zbiorów.

Przy większej liczbie książek może być potrzebne wcześniejsze umówienie terminu.

W niektórych placówkach sporządza się protokół przyjęcia darów.

Nie należy wysyłać paczek bez wcześniejszego uzgodnienia, ponieważ biblioteka może nie mieć możliwości ich przyjęcia albo zwrotu.

Krok 7. Przekaż uzgodnione egzemplarze

Po otrzymaniu zgody dostarcz książki w ustalonym terminie.

Najlepiej zapakować je w niewielkie, stabilne kartony lub torby, które można bezpiecznie przenieść.

Nie zaleca się przygotowywania jednego bardzo ciężkiego pudła.

Jeśli przekazujesz cenną lub liczną kolekcję, warto poprosić o potwierdzenie przyjęcia zgodne z zasadami biblioteki.

Czy trzeba mieć kartę biblioteczną, żeby oddać książki?

Nie ma ogólnopolskiej zasady wymagającej posiadania aktywnej karty czytelnika przez każdą osobę przekazującą książki w darze.

Wiele bibliotek dopuszcza dary od osób prywatnych niezależnie od korzystania z wypożyczalni.

Placówka może jednak stosować określone formalności związane z przyjęciem darowizny.

Przykładowo przy większych zbiorach lub darach wymagających protokołu może poprosić o dane darczyńcy.

Dlatego trzeba odróżnić wymogi dotyczące wypożyczania książek od procedury przekazywania bibliotece własnych egzemplarzy.

Czy oddanie książek do biblioteki jest darowizną?

Tak. Nieodpłatne przekazanie własnych książek bibliotece jest co do zasady formą darowizny.

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego darowizna polega na nieodpłatnym świadczeniu na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy.

Przepisy dotyczące formy darowizny zawiera również art. 890 Kodeksu cywilnego.

W przypadku zwykłego, wykonanego przekazania ruchomości, jakimi są książki, nie oznacza to konieczności każdorazowego sporządzania aktu notarialnego.

Nie wyklucza to natomiast formalności wymaganych przez samą bibliotekę.

Czy potrzebna jest umowa darowizny?

Przy przekazaniu kilku lub kilkunastu zwykłych książek biblioteka może posługiwać się uproszczoną procedurą.

Przy większych zbiorach, publikacjach specjalistycznych albo wartościowych kolekcjach możliwe jest sporządzenie protokołu lub pisemnej umowy.

Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu wskazuje wprost, że dary przyjmuje na podstawie protokołu.

Nie należy więc zakładać, że każda instytucja stosuje identyczną procedurę.

Czy można odzyskać książki po ich przekazaniu?

Co do zasady po skutecznym przekazaniu książek na własność biblioteki nie można po prostu zażądać ich zwrotu tylko dlatego, że darczyńca zmienił zdanie.

Przed darowizną warto zatem upewnić się, że nie chcesz zachować danego egzemplarza.

Dotyczy to szczególnie książek z autografami, dedykacjami rodzinnymi lub mających wartość sentymentalną.

Jeśli zależy Ci na szczególnym sposobie wykorzystania kolekcji, należy omówić to z biblioteką przed przekazaniem daru.

Nie każda placówka zgodzi się przyjąć książki pod warunkiem, że wszystkie trafią do wypożyczalni.

Czy można oddać książkę z pieczątką innej biblioteki?

Nie należy przekazywać w darze egzemplarzy, które nadal należą do innej instytucji.

Regulaminy bibliotek wymagają, aby książki były własnością darczyńcy i pochodziły z legalnego źródła.

Pieczątka biblioteczna może oznaczać, że dana książka nie jest prywatną własnością osoby, która ją posiada.

Jeżeli jest to egzemplarz legalnie wycofany ze zbiorów i sprzedany lub przekazany osobie prywatnej, sytuacja może wyglądać inaczej. Warto jednak ustalić jego pochodzenie i zachować ewentualny dowód nabycia.

Podstawa prawna: Kodeks cywilny – art. 888 i 890.

Co dzieje się z książkami oddanymi do biblioteki?

To ważne pytanie, ponieważ darowizna nie daje automatycznej gwarancji, że książka trafi do katalogu i będzie wypożyczana.

Po otrzymaniu publikacji biblioteka może przeprowadzić selekcję.

Pracownicy oceniają między innymi stan egzemplarza, przydatność, zgodność z profilem zbiorów i liczbę już posiadanych kopii.

Następnie książki mogą zostać:

• włączone do księgozbioru i udostępniane czytelnikom;
• przekazane do innej filii;
• wykorzystane podczas wydarzeń i działań promujących czytelnictwo;
• udostępnione w ramach bookcrossingu;
• przekazane innej instytucji;
• przeznaczone na kiermasz, jeśli dopuszcza to regulamin;
• wycofane z dalszego wykorzystania, jeśli nie nadają się do użytku.

Przykładowo Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu przewiduje możliwość sprzedaży niewłączonych do zbiorów darów podczas kiermaszów. Według zasad tej instytucji pozyskane środki przeznacza się na zakup nowości wydawniczych.

Nie oznacza to, że każda biblioteka postępuje tak samo.

Jeśli nie zgadzasz się na możliwość przekazania książek dalej albo ich wykorzystania poza księgozbiorem, ustal warunki przed dokonaniem darowizny.

Czy można oddać do biblioteki dużą liczbę książek?

Taką możliwość warto sprawdzić, ale większa darowizna wymaga zwykle staranniejszego przygotowania.

Przekazanie dziesięciu współczesnych powieści jest organizacyjnie innym przedsięwzięciem niż oddanie kilkuset książek gromadzonych przez kilkadziesiąt lat.

Biblioteka musi mieć możliwość oceny, transportowania, selekcjonowania i przechowywania otrzymanych materiałów.

Oddanie 10–30 książek

W wielu sytuacjach wystarczy wcześniejszy kontakt, krótki opis i ewentualnie zdjęcie książek.

Po uzyskaniu zgody można ustalić termin przekazania.

Oddanie 50–200 książek

Warto przygotować dokładniejszy wykaz i podzielić zbiory na kategorie.

Biblioteka może przyjąć tylko część kolekcji.

Nie należy traktować tego jako zobowiązania do odbioru wszystkich publikacji.

Oddanie kilkuset lub kilku tysięcy książek

W przypadku dużego księgozbioru najlepiej najpierw wyodrębnić publikacje wartościowe, specjalistyczne i regionalne.

Mogą one zainteresować inne placówki niż popularna literatura przeznaczona do codziennego wypożyczania.

Nie warto przenosić całej kolekcji do przypadkowej biblioteki bez wcześniejszego porozumienia.

Przy zbiorach szczególnie cennych uzasadniona może być konsultacja z bibliotekarzem zajmującym się zbiorami specjalnymi lub z antykwariuszem.

Co zrobić z książkami po zmarłej osobie?

Porządkowanie księgozbioru po bliskim często wymaga nie tylko decyzji praktycznej, ale również uwzględnienia wartości sentymentalnej, historycznej i majątkowej książek.

Najlepiej zacząć od spokojnego przejrzenia kolekcji.

Warto wyodrębnić:

• egzemplarze z osobistymi dedykacjami i notatkami;
• książki podpisane przez autorów;
• publikacje regionalne;
• dawne wydania i pełne serie;
• książki współczesne w dobrym stanie;
• publikacje zniszczone lub niekompletne.

Nie należy automatycznie uznawać, że wszystkie stare książki są bezwartościowe.

Niektóre mogą mieć znaczenie dla historii rodziny, lokalnej społeczności lub określonej dziedziny.

Jeżeli własność księgozbioru nie została jeszcze jednoznacznie ustalona w związku ze sprawami spadkowymi, należy również upewnić się, że osoba przekazująca książki jest uprawniona do rozporządzania nimi.

Czy biblioteka odbierze książki z domu?

Nie jest to standardowa usługa gwarantowana przez biblioteki.

Można zapytać, czy placówka przewiduje możliwość odbioru większego daru, ale nie należy zakładać, że zapewni transport.

W niektórych przypadkach sensowne będzie przekazanie różnych części kolekcji do kilku instytucji.

Przykładowo literaturę współczesną można zaproponować bibliotece publicznej, książki naukowe placówce akademickiej, a materiały regionalne bibliotece zajmującej się historią lokalną.

Gdzie oddać książki, których biblioteka nie chce?

Odmowa przyjęcia daru nie oznacza, że książki trzeba od razu wyrzucić.

W zależności od ich stanu i rodzaju można skorzystać z innych sposobów przekazania.

Bookcrossing – uwalnianie książek

Bookcrossing polega na pozostawianiu książek w miejscach przeznaczonych do ich swobodnej wymiany.

Można spotkać specjalne półki i regały w instytucjach kultury, szkołach, lokalach usługowych oraz przestrzeni publicznej.

Zasada jest prosta: jedna osoba zostawia książkę, a inna może ją zabrać do przeczytania.

Nie należy jednak traktować każdej półki bookcrossingowej jako punktu przyjmującego nieograniczoną liczbę publikacji.

Zostawiaj tylko książki nadające się do dalszego użytkowania i przestrzegaj zasad danego miejsca.

Biblioteczki plenerowe i społeczne

W wielu miejscowościach funkcjonują małe biblioteczki sąsiedzkie i punkty wymiany książek.

Mogą być dobrym rozwiązaniem dla pojedynczych powieści, reportaży czy książek dla dzieci.

Nie są natomiast odpowiednim miejscem do pozostawiania wielu kartonów albo egzemplarzy zniszczonych.

Szkoły, świetlice i organizacje społeczne

Warto zapytać, czy wybrane placówki poszukują książek dla swoich podopiecznych.

Mogą to być świetlice, kluby seniora, organizacje społeczne czy instytucje organizujące działania edukacyjne.

Nie każda organizacja prowadzi stałą zbiórkę książek. Dlatego wcześniej trzeba ustalić rzeczywiste zapotrzebowanie.

Antykwariat

Starsze książki, kompletne serie, wydania specjalistyczne i rzadziej spotykane egzemplarze mogą zainteresować antykwariat.

Nie należy jednak zakładać, że każda stara książka ma znaczną wartość rynkową.

Wartość zależy od konkretnego wydania, stanu zachowania, dostępności i zainteresowania nabywców.

Przy publikacjach, które mogą być cenne, rozsądnie jest uzyskać ocenę przed przekazaniem ich za darmo.

Sprzedaż lub przekazanie bezpośrednio innemu czytelnikowi

Książki można również zaoferować znajomym, sąsiadom albo osobom zainteresowanym określoną tematyką.

W przypadku publikacji specjalistycznych często łatwiej znaleźć odbiorcę w grupie zainteresowanej konkretną dziedziną.

Można też zorganizować niewielką wymianę książek wśród znajomych lub lokalnej społeczności.

Recykling

Jeżeli książki nie nadają się do dalszego użytkowania, pozostaje odpowiednie zagospodarowanie odpadów.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje książki wśród papierowych materiałów, które mogą trafić do niebieskiego pojemnika.

Trzeba jednak uwzględnić rodzaj oprawy, ewentualne elementy nienadające się do recyklingu oraz stan publikacji.

Książek mokrych, silnie zabrudzonych czy zagrzybionych nie należy automatycznie umieszczać w pojemniku na papier.

Przy większej ilości odpadów warto sprawdzić lokalne zasady odbioru makulatury lub możliwość skorzystania z PSZOK.

Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska – segregacja papieru.

Gdzie najlepiej oddać konkretne rodzaje książek? Praktyczne zestawienie

Jakie książki posiadasz?	Od czego zacząć?	Alternatywa
Kilkanaście zadbanych powieści	Biblioteka publiczna	Bookcrossing lub wymiana
Książki dziecięce w dobrym stanie	Biblioteka dziecięca lub szkolna	Świetlica po uzgodnieniu
Aktualne lektury szkolne	Biblioteka szkolna	Przekazanie innym uczniom
Współczesne komiksy i mangi	Biblioteka rozwijająca takie zbiory	Bezpośrednia wymiana
Starsze książki naukowe	Biblioteka akademicka lub specjalistyczna	Antykwariat
Publikacje o historii miejscowości	Biblioteka regionalna	Archiwum lub instytucja zajmująca się lokalnym dziedzictwem
Kolekcja z autografami	Najpierw ocena wartości	Antykwariat specjalistyczny
Duża liczba przypadkowych książek	Segregacja i kontakt z biblioteką	Podział pomiędzy kilka miejsc
Książki zniszczone i niekompletne	Ocena możliwości recyklingu	Lokalny system gospodarowania odpadami

To praktyczna rekomendacja, a nie gwarancja, że wskazana instytucja przyjmie materiały.

Najskuteczniejsze jest dopasowanie zbiorów do potrzeb konkretnego odbiorcy.

Czy można oddać wypożyczone książki do innej biblioteki?

Jeżeli chodzi o zwrot książek wypożyczonych, a nie przekazanie własnych egzemplarzy w darze, obowiązują inne zasady.

Książki należy zwracać zgodnie z regulaminem biblioteki, z której je wypożyczono.

Nie można zakładać, że książkę wypożyczoną w jednej niezależnej bibliotece publicznej można oddać w dowolnej innej bibliotece w Polsce.

Niektóre sieci biblioteczne dopuszczają jednak zwroty pomiędzy swoimi filiami.

Przykładowo Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Wola w Warszawie pozwala zwracać do określonego książkomatu książki wypożyczone w dowolnej filii należącej do tej biblioteki.

Z kolei zasady wrzutni bibliotecznej w Konopiskach ograniczają ją do książek wypożyczonych z Biblioteki Głównej tej placówki.

Czy można zwrócić książki do wrzutni?

Tak, jeśli biblioteka udostępnia taką usługę i dany egzemplarz może być zwrócony zgodnie z jej regulaminem.

Nie każda wrzutnia przyjmuje wszystkie materiały.

Warto również sprawdzić, kiedy zwrot zostanie odnotowany na koncie czytelnika.

Przykładowo książki oddawane przez książkomat na warszawskiej Woli są odpisywane z konta po weryfikacji przez bibliotekarza, chociaż za datę zwrotu uznaje się dzień ich umieszczenia w skrytce.

Ważne: wrzutnia na wypożyczone książki nie jest automatycznie punktem przyjmowania darowizn. Nie należy wkładać do niej prywatnych publikacji bez wyraźnej zgody biblioteki.

Źródła: Regulamin książkomatu Biblioteki Publicznej na Woli oraz Gmina Konopiska – zasady korzystania z wrzutni.

Najczęściej zadawane pytania o oddawanie książek do biblioteki

Czy każda biblioteka przyjmuje stare książki?

Nie. Placówki samodzielnie określają zasady przyjmowania darów. Niektóre ograniczają przyjmowanie starszych publikacji, inne oceniają je indywidualnie, szczególnie gdy mają wartość regionalną lub naukową.

Czy można oddać książki do biblioteki za darmo?

Tak. Darowizna polega na nieodpłatnym przekazaniu książek. Nie oznacza to jednak, że biblioteka pokryje koszt dostarczenia lub transportu kolekcji.

Czy trzeba być zapisanym do biblioteki, żeby oddać książki?

Nie ma takiego powszechnego wymogu. Biblioteka może jednak stosować własną procedurę i wymagać określonych danych do udokumentowania darowizny.

Czy można oddać do biblioteki książki kupione wiele lat temu?

Takie książki można zaproponować placówce, ale ich przyjęcie zależy od stanu, treści, daty wydania i potrzeb biblioteki. Starsze wydania regionalne lub specjalistyczne warto rozpatrywać osobno.

Czy biblioteka przyjmie stare podręczniki szkolne?

Niekoniecznie. Wiele placówek odmawia przyjmowania nieaktualnych podręczników, a niektóre wprost wykluczają podręczniki szkolne ze swoich darów. Warto zapytać bibliotekę szkolną lub poszukać osób korzystających z danego wydania.

Czy biblioteki przyjmują książki z dedykacjami?

To zależy od regulaminu i charakteru publikacji. W niektórych placówkach osobiste dedykacje mogą być powodem odmowy. Z kolei autograf znanego autora lub wpis dokumentujący historię egzemplarza może zwiększać jego wartość dla zbiorów specjalnych.

Czy biblioteka przyjmie niekompletną serię książek?

Może odmówić przyjęcia, jeśli brakuje części wydawnictwa. Zdarza się jednak, że pojedynczy tom jest potrzebny do uzupełnienia bibliotecznego kompletu.

Czy można oddać książki do biblioteki szkolnej?

Tak, jeżeli dana szkoła wyrazi zgodę. Najlepiej zapytać nauczyciela bibliotekarza, jakich lektur, książek dla dzieci lub materiałów edukacyjnych aktualnie potrzebuje placówka.

Czy biblioteka może sprzedać oddane książki?

Niektóre biblioteki zastrzegają taką możliwość. Przykładowo Miejska Biblioteka Publiczna we Wrocławiu dopuszcza sprzedaż części darów na kiermaszach, przeznaczając pozyskane środki na nowe książki. Nie jest to jednak praktyka obowiązująca we wszystkich placówkach.

Czy można przekazać bibliotece książki po zmarłym członku rodziny?

Tak, pod warunkiem że osoba dokonująca darowizny jest uprawniona do rozporządzania tymi książkami. Przy większym lub wartościowym księgozbiorze warto wcześniej ustalić jego stan prawny i przygotować wykaz publikacji.

Czy biblioteka ma obowiązek wystawić potwierdzenie przyjęcia książek?

Procedury są różne. Niektóre placówki stosują protokoły przekazania, a inne mają uproszczone zasady przyjmowania niewielkich darów. Jeżeli potrzebujesz dokumentu, zapytaj o możliwość jego otrzymania przed przekazaniem książek.

Czy można oddać książki do biblioteki anonimowo?

Nie wszędzie. Przykładowo Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu zastrzega prawo do odmowy przyjęcia darów anonimowych.

Czy biblioteka odda książki, jeśli jednak ich nie potrzebuje?

Nie należy tego zakładać. Po skutecznej darowiźnie biblioteka może mieć prawo do dalszego zagospodarowania otrzymanych materiałów zgodnie z regulaminem. Jeśli zależy Ci na odzyskaniu odrzuconych egzemplarzy, warunki trzeba wyraźnie uzgodnić wcześniej.

Czy można zostawić książki pod drzwiami biblioteki?

Nie powinno się tego robić bez zgody placówki. Pozostawione materiały mogą zostać uszkodzone lub potraktowane jako rzeczy pozostawione bez uzgodnienia. Najpierw należy skontaktować się z personelem.

Czy warto oddać książki do biblioteki zamiast je wyrzucać?

Jeżeli są w dobrym stanie i biblioteka ich potrzebuje, przekazanie może umożliwić dalsze korzystanie z nich przez czytelników. Nie każda książka nadaje się jednak do darowizny. Przy publikacjach zniszczonych odpowiedniejsze może być prawidłowe zagospodarowanie odpadów.

Lista kontrolna – jak przygotować książki do oddania?

Przed dostarczeniem publikacji warto sprawdzić wszystkie najważniejsze elementy.

Stan książek

• Książki są kompletne.
• Nie mają śladów pleśni ani zawilgocenia.
• Okładki i kartki są w dobrym stanie.
• Nie zawierają pozostawionych dokumentów i prywatnych danych.
• Egzemplarze rzeczywiście należą do osoby przekazującej.

Uzgodnienia z biblioteką

• Sprawdzono aktualny regulamin darów.
• Ustalono, czy biblioteka potrzebuje takich książek.
• Podano orientacyjną liczbę egzemplarzy.
• Przygotowano spis tytułów, jeśli jest wymagany.
• Uzgodniono miejsce i termin dostarczenia.
• Wyjaśniono, co stanie się z książkami niewłączonymi do księgozbioru.

Przekazanie

• Książki zapakowano w wygodne do przenoszenia kartony.
• Dostarczono tylko uzgodnione publikacje.
• Dopełniono wymaganych formalności.
• W razie potrzeby uzyskano potwierdzenie przyjęcia daru.

Czy można oddać książki do biblioteki? Podsumowanie

Tak, własne książki można przekazać bibliotece, ale najpierw trzeba upewnić się, że dana placówka przyjmuje dary i jest zainteresowana oferowanymi publikacjami.

Największe znaczenie mają stan książek, ich aktualność, przydatność dla czytelników i zgodność z profilem zbiorów.

Nie ma jednej ogólnopolskiej zasady określającej, ile lat mogą mieć książki przekazywane bibliotece. Każda instytucja może stosować własne kryteria, a starsze publikacje regionalne i specjalistyczne mogą wymagać odrębnej oceny.

Nie należy również zakładać, że każda oddana książka trafi na półkę wypożyczalni. Biblioteka może dokonać selekcji, przekazać część egzemplarzy do innych filii albo wykorzystać je w działaniach promujących czytelnictwo.

Najlepszy sposób przekazania książek jest prosty: wybierz odpowiednią bibliotekę, przygotuj krótki opis księgozbioru, skontaktuj się z pracownikiem i umów dostarczenie uzgodnionych egzemplarzy.

Jeżeli biblioteka odmówi przyjęcia, warto rozważyć bookcrossing, inną instytucję, antykwariat lub przekazanie książek bezpośrednio zainteresowanym czytelnikom.

Dzięki temu zadbane i wartościowe publikacje mają szansę na dalsze wykorzystanie, zamiast niepotrzebnie zajmować miejsce w domowym księgozbiorze.